کودکان ونوجوانان بخش بزرگی از...

واحد بهداشت مدارس

 دانش آموزان همكاراني براي پيشبرد بهداشت جامعه

 آمـوزش بهـداشت يكي از روشهاي فــعال آموزش بهداشـت براي دانش آموزان ميبـاشد،بطوريكه دانش آموزان ضمن كسب  تجربه و انتقال پيامهاي بهداشتي به خانواده ها و برقراري يك ارتباط بهداشتي بين مدرسه و خانواده يكي از مهارتهاي مهم زندگي يعني مشاركت را تمرين مينمايند .

v    بهداشت دهان و دندان :

پوسيدگي دندان :

 بدنبال مصرف مواد قندي و شيريني ، ميكروبهاي سطح دندان  با تاثير بر روي مواد قندي  اسيد توليد مي كنندكه اسيد توليد شده باعث حل شدن و از بين رفتن ميناي دندان گرديده و بدين ترتيب پوسيدگي دندان شروع ميشود .

     مسواك زدن ونخ دندان كشيدن باعث حذف شدن ميكروبها  از سطوح مختلف  دندانها ميگردد.  كاهش مصرف موادقندي و همچنين دفعات مصرف آن باعث توليد كمتر اسيدهاي پوسيدگي زا مي گردد . استفاد ه از خمير دندان فلورايد دارو دهانشويه حاوي فلورايد باعث افزايش استحكام دندان ومقاومت آن در برابر پوسيدگي و همچنين مراجعات  منظم  به دندانپزشك (سالي يكبار ) باعث تشخيص زود رس و درمان پوسيدگي در مراحل ابتدايي شده و نياز به درمانهاي وسيع و پر هزينه  ر ا در آينده كاهش مي دهد.

دانش آموز عزيز :  قبل از خواب حتما دندانهاي خود را مسواك بزنيد

v    اهميت صبحانه:

صبحانه :

دانش آموزان به 3 وعده غذاي اصلي و 2 ميان وعده در طول روز نياز دارند و بايد از كليه گروههاي غذايي شامل شير، لبنيات ،  گوشت و حبوبات ، سبزيجات ، ميوه جات و گروه نان و غلات استفاده نمايند و همچنين بايد به تعادل و تنوع غذايي در اين سنين توجه شود.

وعده غذايي صبحانه نقش مهمي در سلامت جسمي و فكري دانش آموزان دارد . بدنبال ناشتا بودن در طول شب ، اگر دانش آموز صبحانه نخورد ، بدليل پايين افتادن قند خون ، توانايي و شرايط لازم را براي يادگيري در مدرسه نخواهد داشت . اگر دانش آموز ان، صبح زودتر از خواب بيدار شوند و كمي ورزش كنند براي صرف صبحانه اشتها پيدا مي كنند . دانش آموزاني كه صبحانه نمي خورند ، كم دقت ، خسته و بي حوصله اند.  كودكاني كه به نوعي از خوردن صبحانه مي گريزند ، نمي توانند كمبود انرژي ، ويتامين ها و املاح معدني را  با خوردن وعده هاي ديگر جبران نمايند .  

 دانش آموز عزيز : صبحانه را فراموش نكنيد واز ميان وعده غذايي مناسب استفاده كنيد

v    اهميت ميان وعده ها :

ميان وعده :

كودكان  در ميان روز به اندازه وعده هاي اصلي غذا گرسنه نيستند بنابراين دقت  در انتخاب ميان وعده ها از اهميت زيادي برخور دار است

كودكان در ساعات نزديك ظهر اگر صبحانه هم خورده باشند ، ممكن است گرسنه شوند و اين گرسنگي نشستن سر كلا س را براي آنان غيرقابل تحمل مي كند. كودكان بايد تشويق شوند  تا بين صبح تا ظهر ويا ظهر تا شب يكبار ميان وعده مصرف كنند  . اين ميان وعده ها ظرفيت كار و تــوانايي كودكان  را  افزايش خواهد داد . والدين  بايد دسترسي دانش آموزان به شكلات ، شيريني ، نوشابه هاي  صنعتي ، غلات حجيم شده مثل چيپس و پفك را محدود كنند ، زيرا مصرف بي رويه از اين مواد،  دانش آموزرا دچار سيري كاذب و كم اشتهايي مي كند ودر نهايت مبتلا به كمبودهاي تغذيه اي ويا چاقي مي شود . از ميان وعده هاي مناسب مي توان از انجير خشك ، توت خشك ، بادام ، پسته ، گردو ، برگه هلو ، برگه زرد الو و كشمش ، انواع ميوه هااز جمله پرتقال ، نارنگي ، هلو ، زرد الوو ..... و ساندويچ هايي مثل نان وكره ومربا، نان و تخم مرغ ، نان وپنير و گردو ،  نان و كره و حلوا شكري ويا  شير كيك ، شيرو بيسكويت  نام برد .

دانش آموز عزيز :از موادغذايي كم ارزش مانند: پفك ، چيپس ، يخمك كمتر استفاده كنيد

v    پيشگيري از سوانح و حوادث در سنين مدرسه :

يكي از مهمترين علل مرگ و مير و معلوليتهاي كودكان در سنين مدرسه ، سوانح و حوادثي است  كه در منزل ،  مدرسه و مسير خانه تا مدرسه رخ مي دهد كه شايعترين آنها عبارتند از : سقوط از بلندي ، تصادفات رانندگي ، سوختگيها ، زخمها و جراحات و...............

والدين گرامي با اينكه علل بسياري از حوادث شناخته شده و با اقدامات احتياطي و رعايت اصول پيشگيري مي توان  از ميزان  آنها كاست ، اما به نظر ميرسد نقش آموزش در جلوگيري از سوانح و حوادث بسيار مهم باشد . به همين علت بهتر است هر چند وقت  يكبار نكات  زير را به هنگام فرستادن فرزند دانش آموز خود به مدرسه ياد آوري نماييد :

توصيه هاي لازم براي پيشگيري از سوانح و حوادث در مسير مدرسه :

-        براي عبور از عرض خيابان  از  روي خطوط  عابر پياده راه بروند .

-    در نزديكي پيچ يا در سر بالايي خطرناك ، از عرض خيابان يا جاده عبور نكنند و در هنگام عبور از عرض خيابان يا جاده در شب  حتماً براي سهولت ديد رانندگان لباس روشن  بپوشند .

-         درخيابانهاي پر رفت و آمدو مسير قطار و ريل راه آهن وكنار چاهها و ساختمانهاي مخروبه بازي نكنند .

توصيه هاي لازم براي پيشگيري از سوانح و حوادث در منزل و مدرسه :

-        هيچوقت به پريز هاي برق دست نزنند.

-         هرگز چيزي را  واردگوش ، بيني ، چشم خود نكنند.

-        آنها را  نسبت به خطر رفتارهايي مثل هل دادن و تنه زدن ديگران در موقع بازي كردن و پرتاب اشياء به سوي ديگران و.... كه ممكن است حادثه ساز باشند آگاه نمائيم .

-        هرگز با اشياي خطرناك مثل: چاقو و قيچي و  مواد منفجره ( فشفشه ، ترقه) بازي نكنند .

-        از شنا كردن در محلهاي ناشناخته ، جريان هاي تند آب و .......... خودداري كنند .

دانش آموز عزيز : هرگز با وسايل برقي بازي نكنيدوبه هنگام عبور از عرض خيابان ، هميشه  از خطوط عابر پياده استفاده نماييد

v    پيشگيري از بروز بيماريها ي واگير و رعايت بهداشت فردي و عمومي در دانش آموزان    :

بيش از نيمي از تمام بيماريها و مرگ و مير كودكان كم سن و سال به علت وجود ميكروبهايي است كه از طريق  آب و غذا وارد دهان كودكان  ميگردد . بنابراين آگاهي و اطلاع در  مورد بهداشت كودكان چه بصورت فردي يا بعنوان عضوي از خانواده يا والدين آينده ضروري است . چرا كه كودكان مي توانند  به عنوان  نيروهاي  فعالي براي انتقال رفتارهاي  صحيح بهداشتي به جامعه باشند وبا ساير افراد در اين مسير همگام شوند. به همين جهت رعايت يكسري از اقدامات بظاهر ساده ولي بسيار با اهميت ضروري ميباشد از جمله :

1-    شستن دستها با آب و صابون قبل از صرف غذا و بعد از رفتن به توالت .

2-    عدم استفاده از  وسايل شخصي ديگران مانند حوله، ليوان ،مسواك، شانه .

3-    اجتناب از  خوردن ميوه جات  و سبزيجاتي كه بنحوي شسته نشده .

4-    خودداري از مصرف آب نباتهاي رنگي و لواشكهاي غير بهداشتي و......

5-    استفاده از دستمال تميز براي گرفتن جلوي دهان به هنگام عطسه و سرفه .

6-    نخريدن مواد غذايي از فروشندگان دوره گرد .

7-    كوتاه كردن ناخن ها بطور مرتب براي  جلوگيري از تجمع ميكروب  زير آنها  .

دانش آموز عزيز :براي شستشوي دست و صورت از آب تميز استفاده كنيد.   و  هرگز ناخن هاي  خود را نجويد

بیماری‌ها تا حدود ۳۹۰۰ سال قبل از مسیح، صرفاً بلای آسمانی به شمار می‌آمدند و کسی به درمان و رسیدگی به حال بیماران اقدام نمی‌کرد^[۱].

با این وجود، مردم دوران پیشاتاریخ با توجه به تجربیات و نیز، اعتقادات مذهبی یا خرافی خود، به گونه‌ای از بیمار شدن جلوگیری می‌کردند^[۲].

در روم باستان، بهداشت به عنوان نماد سلامتی شناخته می‌شد. به همین منظور، حمام‌های عمومی متعددی در شهرهای مختلف ساخته می‌شدند، که شرق نیز رواج یافتند. علاوه بر استحمام که تا حدودی مفهومی تزکیه‌کننده داشت، ماساژ و کرم‌های معطر نیز مورد استفاده قرار می‌گرفتند. منشأ کلمهٔ بهداشت ^[۳] نیز به همان دوره، و به الههٔ سلامتی و پاکیزگی، هیجیا (به یونانی باستان: Ὑγιεία)

، دختر اسقلبیوس بازمی‌گردد. ^{[۲] [۴]}

در ابتدای قرون وسطی، استحمام به عنوان پاک‌کنندهٔ روح، در میان بسیاری از مردم متداول شد. ولی به مرور زمان و با گسترش اعتقادات خرافاتی مبنی بر این که آب موجب باز شدن منافذ پوست و ورود بیماری‌ها به بدن می‌شود، استحمام از رواج افتاد؛ و حمام‌های عمومی منبعی برای ابتلا به بیماری‌ها شناخته شد. در مقابل، چرک بدن لایهٔ محافظی در برابر بیماری‌ها پنداشته شد. به‌علاوه، توالت‌ها در مکان عمومی و در ملأ‌عام قرار داشتند (حتی در قلعهٔ پادشاهان)، و فضولات در کوچه‌ها منظره‌ای طبیعی شناخته می‌شد. دست‌ها و صورت تنها بخش‌هایی از بدن که در این دوره به طور منظم شست‌وشو می‌شدند. به این ترتیب، برای پوشاندن بوی بد بدن تنها از انواع عطر استفاده می‌شد.

این وضع در دوران رونسانس به علت شیوع بیماری‌هایی خطرناک، چون سیفیلیس و طاعون بدتر شد. مردم برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری‌ها، استفاده از آب را به حداقل رسانیدند، و برای شست‌وشو تنها از پارچه‌هایی خشک استفاده می‌کردند.

در دورهٔ پادشاهی لویی شانزدهم، استفاده از آب ,دوباره و به تدریج متداول شد. توالت و دست‌شویی‌ها به اتاق‌هایی جداگانه منتقل شد و استحمام به دور از چشم دیگران انجام گرفت. داشتن حمام در خانه رواج یافت؛ هرچند هدف از آن‌ها در درجهٔ اول استراحت بود، و نه شست‌وشو.

در قرن نوزدهم، استحمام لازمهٔ رعایت بهداشت فردی شد و شستن دست و صورت با صابون در میان اغلب مردم رواج یافت. در اواخر قرن نوزدهم، اکثر ساختمان‌ها در اروپا دارای حمام و دست‌شویی بودند. ایجاد شبکه‌های فاضلاب زیرزمینی و تصفیه‌خانه نیز در قرن بیستم موجب ارتقای سطح بهداشت عمومی در شهرها شد. به علاوه، سازمان جهانی بهداشت در سال ۱۹۴۶، به منظور هماهنگی و ارتقای وضعیت بهداشت عمومی در سطح جهان تأسیس یافت.^{[۴] [۲] [۵]}

بهداشت در جهان اسلام

با ظهورش در قرن هفتم پس از میلاد، اسلام تأکید زیادی بر رعایت بهداشت و پاکیزگی داشت. علاوه بر ضرورت پاکیزگی در حین نماز‌های پنجگانه با وضو و غسل، واجبات و توصیه‌های دیگری (از جمله رعایت بهداشت غذایی، مسواک زدن، استحمام، تطهیر نجاسات...) در رابطه با رعایت بهداشت در دین اسلام وجود دارد. ^[۶]